02-05-2026

«Burnout στους εκπαιδευτικούς και συναφή συναισθήματα: άγχος, στρες, μειωμένη κινητοποίηση και ο ρόλος της ψυχικής συμβουλευτικής εντός και εκτός του σχολείου»

Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) στους εκπαιδευτικούς αποτελεί ολοένα και πιο συχνό φαινόμενο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις αυξημένες απαιτήσεις του σύγχρονου σχολείου. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ανταποκριθούν όχι μόνο στο διδακτικό τους έργο, αλλά και σε πολλαπλούς ρόλους: παιδαγωγούς, συμβούλους, διαμεσολαβητές και συχνά υποστηρικτές μαθητών με σύνθετες κοινωνικοσυναισθηματικές ανάγκες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το άγχος και το στρες αποτελούν σχεδόν αναπόφευκτες εμπειρίες, οι οποίες, όταν παρατείνονται, μπορούν να οδηγήσουν σε μειωμένη κινητοποίηση και επαγγελματική κόπωση.

Το άγχος στους εκπαιδευτικούς συχνά σχετίζεται με την πίεση για επίτευξη στόχων, τη διαχείριση της τάξης, τις σχέσεις με γονείς και συναδέλφους, καθώς και την αβεβαιότητα που μπορεί να χαρακτηρίζει το εκπαιδευτικό σύστημα. Το χρόνιο στρες επηρεάζει όχι μόνο την επαγγελματική απόδοση αλλά και τη σωματική και ψυχική υγεία, οδηγώντας σε συμπτώματα όπως κόπωση, ευερεθιστότητα και συναισθηματική αποστασιοποίηση. Παράλληλα, η μειωμένη κινητοποίηση εκδηλώνεται ως απώλεια ενδιαφέροντος για τη διδασκαλία, αίσθημα ματαιότητας και δυσκολία στη δημιουργία θετικού κλίματος μέσα στην τάξη.

Σε αυτό το σημείο, η συμβουλευτική διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο τόσο εντός όσο και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. Εντός του σχολείου, η ύπαρξη δομών υποστήριξης, όπως σχολικοί ψυχολόγοι ή ομάδες συμβουλευτικής, μπορεί να προσφέρει στους εκπαιδευτικούς έναν ασφαλή χώρο έκφρασης και διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Μέσα από την ενίσχυση της αυτογνωσίας και την ανάπτυξη στρατηγικών αντιμετώπισης του στρες, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ενδυναμωθούν και να επανασυνδεθούν με το νόημα του επαγγέλματός τους. Εκτός σχολείου, η ατομική ή ομαδική συμβουλευτική προσφέρει τη δυνατότητα βαθύτερης επεξεργασίας των δυσκολιών που βιώνουν οι εκπαιδευτικοί. Η υποστήριξη από ειδικούς ψυχικής υγείας συμβάλλει στην αποφόρτιση, στη βελτίωση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας και στην ανάπτυξη υγιών ορίων μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Παράλληλα, η συμμετοχή σε ομάδες συναδέλφων ή κοινότητες πρακτικής μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα του «ανήκειν» και να μειώσει την απομόνωση.

Η πρόληψη του burnout δεν αποτελεί αποκλειστικά ατομική ευθύνη, αλλά απαιτεί μια συνολική προσέγγιση από την εκπαιδευτική κοινότητα. Η καλλιέργεια ενός υποστηρικτικού σχολικού κλίματος, η αναγνώριση της προσπάθειας των εκπαιδευτικών και η παροχή ευκαιριών για επαγγελματική ανάπτυξη αποτελούν βασικούς παράγοντες προστασίας. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της ψυχικής συμβουλευτικής ως αναπόσπαστου μέρους της σχολικής ζωής μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά και υποστηρικτικά.

Συνοψίζοντας, το burnout στους εκπαιδευτικούς είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που επηρεάζει την ποιότητα της εκπαίδευσης και την ευημερία των ίδιων των εκπαιδευτικών. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η αξιοποίηση της ψυχικής συμβουλευτικής, τόσο εντός όσο και εκτός σχολείου, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της ισορροπίας και της επαγγελματικής ικανοποίησης. Ένας εκπαιδευτικός που νιώθει υποστήριξη και ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να εμπνεύσει και να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα τους μαθητές του.

Η Ψυχολόγος

Βαρβάρα (Βίκυ) Αλεξίου

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Aloe, A. M., Amo, L. C., & Shanahan, M. E. (2021). Classroom management self-efficacy and burnout: A multivariate meta-analysis. Educational Psychology Review, 33(3), 915–942. https://doi.org/10.1007/s10648-020-09556-7

Fiorilli, C., De Stasio, S., Di Chiacchio, C., Pepe, A., & Salmela-Aro, K. (2020). School burnout, depressive symptoms and engagement: Their combined effect on student achievement. International Journal of Educational Research, 104, 101640. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2020.101640

Madigan, D. J., & Kim, L. E. (2021). Does teacher burnout affect students? A systematic review of its association with academic achievement and student-reported outcomes. International Journal of Educational Research, 105, 101714. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2020.101714